Home » Nieuws » Help, mijn lief is depressief Algemeen Dagblad 21 -3 2010

Help, mijn lief is depressief Algemeen Dagblad 21 -3 2010

Bron: Algemeen Dagblad 21 -3 2010

Als je partner, vriend of familielid in het zwarte gat van een depressie tuimelt, wil je helpen. Maar hoe? Klinisch psycholoog Huub Buijssen schreef een boek met advies.

Door Martine Boelsma

Elk jaar maken 750.000 Nederlanders een depressie door. Hun kinderen, ouders, vrienden en partners lijden mee. ,,Dat treft dus heel veel mensen", zegt Huub Buijssen. ,,En die zullen allemaal hebben ervaren hoe moeilijk het is om iemand met een depressie te helpen.''

Waarom is het zo moeilijk?

,,Allereerst omdat een depressie zo moeilijk te begrijpen is. Mensen die het nooit hebben doorgemaakt, denken dat het een vorm van zwakte is. Dat het iets met wilskracht te maken heeft. Maar dat is totaal niet aan de orde. Depressie is: niet kúnnen willen. De startmotor hapert of is helemaal stuk.

Kenmerkend is ook de vervlakking van het gevoelsleven. Een soort innerlijke kaalslag. Terwijl emoties nodig zijn om ons in beweging te zetten. Emotie komt van het woord e-movere: beweging. Emotie spoort aan tot actie. Zonder kun je eigenlijk niet leven. Dan blijft alleen maar leegte over. Het enige wat je nog voelt is pijn, psychische fantoompijn.''

Klinkt nog steeds erg ingewikkeld.

Dat is het ook. Probeer maar eens uit te leggen hoe duisternis er uit ziet, de afwezigheid van licht. Zelfs na jaren werken met depressieve mensen, is er voor mij ook nog steeds een onbekend stuk. Een terra incognita. Een stuk dat je alleen begrijpt als je het zelf hebt meegemaakt.

Kun je iemand helpen, ook als je het niet snapt?

,,Zeker. Geliefden, vrienden en familieleden kunnen een grote rol spelen bij het herstel, ook al voelen zij zich vaak machteloos. Het belangrijkste is dat je wegblijft uit de negatieve spiraal die maakt dat je beiden juist verder in de problemen komt.''

Hoe gebeurt dat dan?

,,Vanuit de beste bedoelingen probeer je je depressieve naaste er toe aan te zetten om weer net te doen als vroeger. Eerst ben je nog vriendelijk, maar als je merkt dat er niets gebeurt, word je al snel ongeduldig. Waarom kan ze niet een beetje flink zijn? Waarom vindt hij niets meer leuk? Maar als je een depressie hebt, kún je niets meer leuk vinden. Je hebt simpelweg geen toegang tot de kaartenbak "leuk" in je geheugen.

Je depressieve vriend of familielid heeft natuurlijk feilloos in de gaten hoe geïrriteerd je bent. Gevoelens van somberheid,waardeloosheid en het gevoel niet te voldoen, nemen daardoor sterk toe en de patiënt wordt nóg depressiever en passiever. Jij doet er vervolgens nog een schepje bovenop, gaat nog meer trekken en duwen en raakt nóg geïrriteerder. Enfin, zo kom je er dus niet uit. Integendeel. Zo gaan vriendschappen en huwelijken stuk.''

Hoe moet het dan wel?

,,Probeer vooral te aanvaarden dat je geliefde echt ziek is en daar niet voor gekozen heeft. Tegen iemand met een gebroken been, zeg je ook niet: ga nu eindelijk eens lopen!

Probeer zijn of haar negatieve gedrag ook niet persoonlijk op te vatten. Dat is heel moeilijk, want het komt van een persoon die je zo goed kent. Maar bedenk steeds: het is niet mijn geliefde die zo doet, het is de depressie die hem in zijn greep heeft. Dat vraagt dus dat je emotioneel een beetje op afstand blijft.

,,Helpen kan, maar daarbij moet je je verwachtingen temperen. Er gewoon zijn is al heel waardevol. En als de patiënt niet wil sporten, wil hij misschien wél met jou een blokje om lopen.''

Een blokje om klinkt als een druppel op een gloeiende plaat.

,,Er is nog iets veel belangrijkers dat je kunt doen: mee zoeken naar goede hulp. Het is onthutsend hoe weinig mensen goede hulp krijgen. Veertig procent van de patiënten heeft een depressie zonder dat te weten. Die krijgen al helemaal geen hulp. Zestig procent weet het wel, maar van hen wil veertig procent geen hulp. Om allerlei redenen, zoals schaamte, gebrek aan tijd, het zelf willen doen of angst om een baan kwijt te raken. Maar ook wie wel hulp wil, is er nog lang niet.

De huisarts houdt zich niet altijd aan de richtlijnen. Hij geeft bijvoorbeeld alleen pillen, en geen therapie. Of schrijft geen lichaamsbeweging voor. Terwijl praten en bewegen op termijn veel beter zijn dan alleen medicijnen gebruiken.

En dan is er nog het probleem dat maar één op de vijf therapeuten met een wetenschappelijk erkende methode werkt. De patiënt moet dus heel mondig zijn om goed terecht te komen, maar is dat vaak juist niet. Een goede partner, ouder of vriend die meegaat en meedenkt, kan dan het verschil maken.''

U verwacht wel veel van die ouder, partner of vriend.

,,Ik denk dat de rol van de sociale omgeving altijd erg wordt onderschat. Mensen herstellen beter als ze steun van hun omgeving krijgen. En toch worden familie, partners en vrienden bijna nooit betrokken in de behandeling. Een gemiste kans.''

Hoe blijf je zelf overeind als iemand van wie je houdt depressief is?

,,Het beste advies komt uit de luchtvaart: zet eerst je eigen zuurstofmasker op, en dan pas dat van je naaste. Goed voor jezelf zorgen is een vereiste. In de buurt zijn van iemand met een depressie kost energie. Dat negatieve aura zuigt je leeg. Ik raad mensen altijd aan veel tijd met andere vrienden door te brengen en zo veel mogelijk leuke dingen te doen. Zo voorkom je dat je wordt meegezogen in somberheid. In een relatie met een gezond persoon is er een balans tussen geven en nemen. In een relatie met een depressief persoon is die balans weg. Voel je daarom vooral niet schuldig, als je goed voor jezelf zorgt. Dat maakt alleen maar dat je het langer volhoudt met je depressieve geliefde. Hoe beter het met jou gaat, hoe groter de kans dat je geliefde opknapt en dat je relatie stand houdt.''

Besmettelijk

Depressie is besmettelijk. Als je partner, kind, ouder of familielid een depressie heeft, verdubbelt de kans dat je het zelf ook krijgt. De zogeheten spiegelneuronen in ons brein zijn de oorzaak dat we de gevoelens van anderenr reflecteren: we worden vrolijk van vrolijke mensen en verdrietig van andermans verdriet. Langdurig in de buurt zijn van iemand met een depressie is daardoor riskant. Bij vrouwen verdubbelt het risico ook een depressie te krijgen van 20 procent naar 40 procent. Bij mannen van 12,5 procent naar 25 procent.

Is mijn lief depressief?

De belangrijkste kenmerken van depressie zijn een sombere depressieve stemming en een gevoel van leegheid. Ook kan de depressie zich uiten in het verlies van interesse en plezier of in steeds chagrijnig zijn en negatief zijn over alles. Bij weer anderen weer in moeheid die maar niet overgaat. Als familielid kun je er vaak eerder achter komen via deze vragen:

-Heb je minder zin om met je naaste tijd door te brengen?

- Kost het contact met je naaste je energie?

-Voel je je vaak gefrustreerd of teleurgesteld omdat je naaste je aanbod om hem te steunen afwijst.

-Voel je je door je naaste afgewezen of minder geliefd?

-Voel je je alleen gelaten of eenzaam?

-Heb je vaker ruzie met je naaste?

-Voel je jezelf, meer dan vroeger, gespannen of nerveus?

Als je op meerdere vragen ja zegt, is de kans groot dat er sprake is van een depressie.

Do's en Don'ts

Je wilt iets liefs zeggen, maar wat?

Niet

- Het valt toch nog wel mee.
- Zo erg is het toch niet?
- Er is licht aan het einde van de tunnel
- Het komt allemaal best goed
- Accepteer de dingen zoals ze komen.
- Je bent heus niet de enige
- Zet het van je af en ga door

Wel

- Dat klinkt echt niet goed
- Wat erg voor je
- Ik ga proberen je er doorheen te slepen. Ik ga in elk geval op alle mogelijke manieren proberen je te helpen.
- Reken op me. Vertel me wat ik moet doen. Ik zal er zijn als je me nodig hebt
- Sommige dingen zijn niet begrijpen. En ook bijna niet te dragen
- Het houdt me erg bezig dat jij het nu zo moeilijk hebt
- Ik zou willen dat het anders was.

Huub Buijssen. Als je man, dochter, zus... depressief is. Uitgeverij Spectrum. ISBN 978 90 491 0304 0. Prijs 14,95